Het rode lampje van de televisie, het klokje op de magnetron, de oplader die nog in het stopcontact zit: overal in huis staan apparaten die stroom gebruiken terwijl je ze niet gebruikt. Dat heet sluipverbruik. Per apparaat gaat het vaak om een paar watt, maar omdat die apparaten dag en nacht aanstaan, loopt het over een heel jaar behoorlijk op.
In dit artikel lees je hoeveel stand-byverbruik ongeveer kost, welke apparaten de grootste boosdoeners zijn en hoe je met slimme stekkers en een paar bewuste keuzes je energierekening omlaag krijgt.
Wat is sluipverbruik precies?
Sluipverbruik is de stroom die een apparaat verbruikt als het uit lijkt te staan of in stand-by staat. Het apparaat wacht op een signaal van de afstandsbediening, houdt een klok bij, blijft verbonden met wifi of laadt een interne batterij op peil. Ook adapters en voedingsblokjes verbruiken vaak een beetje stroom, zelfs als er niets op is aangesloten.
Nieuwe apparaten die in de Europese Unie worden verkocht, moeten aan strenge eisen voldoen: in gewone stand-by mogen de meeste niet meer dan een halve watt gebruiken. Oudere apparaten en apparaten die verbonden blijven met het netwerk, zoals mediaboxen en spelcomputers, zitten daar regelmatig flink boven.
Een rekensom die je verrast
Een apparaat dat continu 1 watt verbruikt, gebruikt in een jaar bijna 9 kWh. Dat klinkt weinig, maar tel eens mee: een televisie, decoder, soundbar, spelcomputer, router, printer, computer met randapparatuur, koffiezetapparaat en een handvol opladers. Samen kom je in veel huishoudens al snel op 20 tot 40 watt die permanent doorloopt.
Bij 30 watt praat je over ruim 260 kWh per jaar. Afhankelijk van je stroomtarief is dat al gauw tientallen euro’s, zonder dat je er iets voor terugkrijgt. Het precieze bedrag verschilt per huis, maar het laat zien dat kleine getallen geen kleine kosten hoeven te zijn.
Zo meet je het zelf
Wil je weten wat er bij jou thuis wegsluipt, kijk dan ‘s nachts of tijdens een vakantie naar je slimme meter of de app van je energieleverancier. Het verbruik dat dan overblijft, is je basislast. Daar zitten ook de koelkast en vriezer in, maar die horen er gewoon bij.
Voor een apparaat afzonderlijk gebruik je een energiemeter die je tussen stekker en stopcontact plaatst. Veel slimme stekkers kunnen dat ook. Zo zie je meteen welke apparaten verrassend veel verbruiken. Vergelijkingen en ervaringen met verschillende meters en stekkers vind je bijvoorbeeld op Elektronica Recensie, handig als je nog twijfelt welk type bij jouw situatie past.
Slimme stekkers slim inzetten
Een slimme stekker schakelt een apparaat op afstand of volgens een schema helemaal uit. Zet je tv-hoek bijvoorbeeld ‘s nachts automatisch stroomloos, of laat de printer alleen overdag stroom krijgen. Sommige stekkers schakelen ook uit zodra het verbruik onder een bepaalde grens zakt, zodat een apparaat in stand-by vanzelf wordt losgekoppeld.
Let wel op: een slimme stekker verbruikt zelf ook een beetje stroom, vaak rond de halve tot één watt. Eén slimme stekker per losse oplader levert dus weinig op. Het werkt het best bij een groep apparaten samen, zoals alles rond de televisie op één stekkerdoos.
Een paar plekken waar het vaak loont:
- Tv, decoder, soundbar en spelcomputer samen
- Computer met monitor, speakers en printer
- Koffiemachine met warmhoudfunctie
- Oude stereo-installatie of versterker
Bewuste keuzes zonder gedoe
Niet alles hoeft slim te zijn. Een gewone stekkerdoos met schakelaar doet hetzelfde werk als je eraan denkt hem uit te zetten. Trek opladers uit het stopcontact als je telefoon vol is, en zet in de instellingen van je tv en spelcomputer de snelstartmodus of altijd-verbonden-stand uit. Die functies zorgen voor een paar seconden winst bij het opstarten, maar kosten het hele jaar stroom.
Sommige apparaten kun je beter laten aanstaan. Je router en eventuele slimme thermostaat of beveiligingscamera hebben een constante verbinding nodig. Ook een decoder kan updates missen als hij steeds stroomloos is. Kies dus per apparaat wat redelijk is.
Ga je iets nieuws kopen, kijk dan niet alleen naar het verbruik tijdens gebruik, maar ook naar het stand-byverbruik in de specificaties. Het verschil tussen twee modellen lijkt klein, maar je betaalt het elke dag opnieuw.
Klein beginnen, blijvend besparen
Je hoeft niet je hele huis in één keer aan te pakken. Begin met de plek waar de meeste apparaten bij elkaar staan, meet wat ze in rust verbruiken en kies daar een passende oplossing voor. Merk je na een paar weken dat je basislast omlaag is gegaan, dan weet je dat het werkt. Zo maak je van een onzichtbare kostenpost iets waar je zelf grip op hebt.